શિવ પંચાક્ષર સ્તોત્રમ્ ભગવાન શિવને સમર્પિત એક અત્યંત પવિત્ર અને આધ્યાત્મિક સ્તોત્ર છે. આ સ્તોત્ર પંચાક્ષરી મંત્ર “ૐ નમઃ શિવાય” પર આધારિત છે, જે શૈવ પરંપરાનો મૂળ મંત્ર માનવામાં આવે છે.
“પંચાક્ષર” નો અર્થ છે પાંચ અક્ષરો—ન, મ, શિ, વા, ય, જે પંચતત્ત્વો (પૃથ્વી, જળ, અગ્નિ, વાયુ અને આકાશ) નું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. આ સ્તોત્રના દરેક શ્લોકમાં આ અક્ષરોના ગૂઢ આધ્યાત્મિક અર્થને સમજાવવામાં આવ્યો છે અને ભગવાન શિવના કરુણામય, વૈરાગ્યપૂર્ણ અને કલ્યાણકારી સ્વરૂપની મહિમાનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે.
શિવ પંચાક્ષર સ્તોત્રનું શ્રદ્ધાથી પઠન કરવાથી મનની અશાંતિ દૂર થાય છે, નકારાત્મક ઊર્જાનો નાશ થાય છે અને આત્મિક શુદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે. આ ભય, તણાવ અને કર્મબંધનમાંથી મુક્તિ અપાવનાર સ્તોત્ર માનવામાં આવે છે.
આ સ્તોત્ર ખાસ કરીને મહાશિવરાત્રી, શ્રાવણ માસ, સોમવાર અને ધ્યાન-સાધનાના સમયે અત્યંત ફળદાયી માનવામાં આવે છે. તેની સરળ, લયબદ્ધ અને અર્થપૂર્ણ રચના તેને નિયમિત જાપ માટે આદર્શ બનાવે છે.
લિરિક્સ – શિવ પંચાક્ષર સ્તોત્ર
નાગેંદ્રહારાય ત્રિલોચનાય ભસ્માંગરાગાય મહેશ્વરાય ।
નિત્યાય શુદ્ધાય દિગંબરાય તસ્મૈ “ન” કારાય નમઃ શિવાય ॥ ૧ ॥
મંદાકિની સલિલ ચંદન ચર્ચિતાય નંદીશ્વર પ્રમથનાથ મહેશ્વરાય ।
મંદાર મુખ્ય બહુપુષ્પ સુપૂજિતાય તસ્મૈ “મ” કારાય નમઃ શિવાય ॥ ૨ ॥
શિવાય ગૌરી વદનાબ્જ બૃંદ સૂર્યાય દક્ષાધ્વર નાશકાય ।
શ્રી નીલકંઠાય વૃષભધ્વજાય તસ્મૈ “શિ” કારાય નમઃ શિવાય ॥ ૩ ॥
વશિષ્ઠ કુંભોદ્ભવ ગૌતમાર્ય મુનીંદ્ર દેવાર્ચિત શેખરાય ।
ચંદ્રાર્ક વૈશ્વાનર લોચનાય તસ્મૈ “વ” કારાય નમઃ શિવાય ॥ ૪ ॥
યજ્ઞ સ્વરૂપાય જટાધરાય પિનાક હસ્તાય સનાતનાય ।
દિવ્યાય દેવાય દિગંબરાય તસ્મૈ “ય” કારાય નમઃ શિવાય ॥ ૫ ॥
પંચાક્ષરમિદં પુણ્યં યઃ પઠેચ્છિવ સન્નિધૌ ।
શિવલોકમવાપ્નોતિ શિવેન સહ મોદતે ॥
