કનકધારા સ્તોત્રમ મહાન સંત અને તત્વજ્ઞાની આદિ શંકરાચાર્ય દ્વારા રચાયેલ એક અત્યંત પવિત્ર અને શક્તિશાળી સ્તોત્ર છે, જે દેવી લક્ષ્મીને સમર્પિત છે. કનકધારાનો અર્થ થાય છે “સોનાની ધારા”, જે ધન, સમૃદ્ધિ અને શુભ ભાગ્યનું પ્રતિક છે.
કથા અનુસાર, એક ગરીબ બ્રાહ્મણ સ્ત્રીએ પોતાની ગરીબી છતાં આદિ શંકરાચાર્યને ભક્તિભાવથી એક ફળ દાનમાં આપ્યું હતું. તેના નિષ્કપટ દાનથી પ્રસન્ન થઈ, આદિ શંકરાચાર્યએ દેવી લક્ષ્મીની સ્તુતિરૂપે આ સ્તોત્રનું પાઠ કર્યું. દેવી લક્ષ્મીની કૃપાથી તે સ્ત્રીના ઘરમાં સોનાના ફળોની વર્ષા થઈ અને તેનું જીવન સમૃદ્ધ બન્યું.
કનકધારા સ્તોત્રમાં 21 શ્લોકો છે, જેમાં દેવી લક્ષ્મીની કૃપા, સૌંદર્ય, કરુણા અને વૈભવનું મનોહર વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. આ સ્તોત્રનો નિયમિત પાઠ કરવાથી આર્થિક મુશ્કેલીઓ દૂર થાય છે, ગરીબી નાશ પામે છે અને જીવનમાં સુખ-સમૃદ્ધિ આવે છે.
આ સ્તોત્ર ખાસ કરીને શુક્રવાર, લક્ષ્મી પૂજા, દિવાળી અને અન્ય શુભ અવસરો પર પાઠ કરવો અત્યંત લાભદાયક માનવામાં આવે છે. શ્રદ્ધા અને વિશ્વાસ સાથે તેનો જાપ કરવાથી ભૌતિક સમૃદ્ધિ સાથે આધ્યાત્મિક શાંતિ પણ પ્રાપ્ત થાય છે.
લિરિક્સ – કનકધારા સ્તોત્રમ
અંગં હરેઃ પુલકભૂષણમાશ્રયન્તી
ભૃંગાંગનેવ મુકુળાભરણં તમાલમ ।
અંગીકૃતાખિલ વિભૂતિરપાંગલીલા
માંગલ્યદાસ્તુ મમ મંગળદેવતાયાઃ ॥ ૧ ॥
મુગ્ધા મુહુર્વિદધતી વદને મુરારેઃ
પ્રેમત્રપાપ્રણિહિતાનિ ગતાગતાનિ ।
માલાદૃશોર્મધુકરીવ મહોત્પલે યા
સા મે શ્રિયં દિશતુ સાગર સંભવા યાઃ ॥ ૨ ॥
આમીલિતાક્ષમધિગ્યમ મુદા મુકુંદમ
આનંદકંદમનિમેષમનંગ તંત્રમ ।
આકેકરસ્થિતકનીનિકપક્ષ્મનેત્રં
ભૂત્યૈ ભવન્મમ ભુજંગ શયાંગના યાઃ ॥ ૩ ॥
બાહ્વંતરે મધુજિતઃ શ્રિતકૌસ્તુભે યા
હારાવળીવ હરિનીલમયી વિભાતિ ।
કામપ્રદા ભગવતોஉપિ કટાક્ષમાલા
કળ્યાણમાવહતુ મે કમલાલયા યાઃ ॥ ૪ ॥
કાલાંબુદાળિ લલિતોરસિ કૈટભારેઃ
ધારાધરે સ્ફુરતિ યા તટિદંગનેવ ।
માતુસ્સમસ્તજગતાં મહનીયમૂર્તિઃ
ભદ્રાણિ મે દિશતુ ભાર્ગવનંદના યાઃ ॥ ૫ ॥
પ્રાપ્તં પદં પ્રથમતઃ ખલુ યત્પ્રભાવાત
માંગલ્યભાજિ મધુમાથિનિ મન્મથેન ।
મય્યાપતેત્તદિહ મંથરમીક્ષણાર્થં
મંદાલસં ચ મકરાલય કન્યકા યાઃ ॥ ૬ ॥
વિશ્વામરેંદ્ર પદ વિભ્રમ દાનદક્ષમ
આનંદહેતુરધિકં મુરવિદ્વિષોஉપિ ।
ઈષન્નિષીદતુ મયિ ક્ષણમીક્ષણાર્થં
ઇંદીવરોદર સહોદરમિંદિરા યાઃ ॥ ૭ ॥
ઇષ્ટા વિશિષ્ટમતયોપિ યયા દયાર્દ્ર
દૃષ્ટ્યા ત્રિવિષ્ટપપદં સુલભં લભંતે ।
દૃષ્ટિઃ પ્રહૃષ્ટ કમલોદર દીપ્તિરિષ્ટાં
પુષ્ટિં કૃષીષ્ટ મમ પુષ્કર વિષ્ટરા યાઃ ॥ ૮ ॥
દદ્યાદ્દયાનુ પવનો દ્રવિણાંબુધારાં
અસ્મિન્નકિંચન વિહંગ શિશૌ વિષણ્ણે ।
દુષ્કર્મઘર્મમપનીય ચિરાય દૂરં
નારાયણ પ્રણયિની નયનાંબુવાહઃ ॥ ૯ ॥
ગીર્દેવતેતિ ગરુડધ્વજ સુંદરીતિ
શાકંબરીતિ શશિશેખર વલ્લભેતિ ।
સૃષ્ટિ સ્થિતિ પ્રળય કેળિષુ સંસ્થિતાયૈ
તસ્યૈ નમસ્ત્રિભુવનૈક ગુરોસ્તરુણ્યૈ ॥ ૧૦ ॥
શ્રુત્યૈ નમોஉસ્તુ શુભકર્મ ફલપ્રસૂત્યૈ
રત્યૈ નમોஉસ્તુ રમણીય ગુણાર્ણવાયૈ ।
શક્ત્યૈ નમોஉસ્તુ શતપત્ર નિકેતનાયૈ
પુષ્ટ્યૈ નમોஉસ્તુ પુરુષોત્તમ વલ્લભાયૈ ॥ ૧૧ ॥
નમોஉસ્તુ નાળીક નિભાનનાયૈ
નમોஉસ્તુ દુગ્ધોદધિ જન્મભૂમ્યૈ ।
નમોஉસ્તુ સોમામૃત સોદરાયૈ
નમોஉસ્તુ નારાયણ વલ્લભાયૈ ॥ ૧૨ ॥
નમોஉસ્તુ હેમાંબુજ પીઠિકાયૈ
નમોஉસ્તુ ભૂમંડલ નાયિકાયૈ ।
નમોஉસ્તુ દેવાદિ દયાપરાયૈ
નમોஉસ્તુ શાર્ઙ્ગાયુધ વલ્લભાયૈ ॥ ૧૩ ॥
નમોஉસ્તુ દેવ્યૈ ભૃગુનંદનાયૈ
નમોஉસ્તુ વિષ્ણોરુરસિ સ્થિતાયૈ ।
નમોஉસ્તુ લક્ષ્મ્યૈ કમલાલયાયૈ
નમોஉસ્તુ દામોદર વલ્લભાયૈ ॥ ૧૪ ॥
નમોஉસ્તુ કાંત્યૈ કમલેક્ષણાયૈ
નમોஉસ્તુ ભૂત્યૈ ભુવનપ્રસૂત્યૈ ।
નમોஉસ્તુ દેવાદિભિરર્ચિતાયૈ
નમોஉસ્તુ નંદાત્મજ વલ્લભાયૈ ॥ ૧૫ ॥
સંપત્કરાણિ સકલેંદ્રિય નંદનાનિ
સામ્રાજ્ય દાનવિભવાનિ સરોરુહાક્ષિ ।
ત્વદ્વંદનાનિ દુરિતા હરણોદ્યતાનિ
મામેવ માતરનિશં કલયંતુ માન્યે ॥ ૧૬ ॥
યત્કટાક્ષ સમુપાસના વિધિઃ
સેવકસ્ય સકલાર્થ સંપદઃ ।
સંતનોતિ વચનાંગ માનસૈઃ
ત્વાં મુરારિહૃદયેશ્વરીં ભજે ॥ ૧૭ ॥
સરસિજનિલયે સરોજહસ્તે
ધવળતમાંશુક ગંધમાલ્યશોભે ।
ભગવતિ હરિવલ્લભે મનોજ્ઞે
ત્રિભુવનભૂતિકરી પ્રસીદમહ્યમ ॥ ૧૮ ॥
દિગ્ઘસ્તિભિઃ કનક કુંભમુખાવસૃષ્ટ
સ્વર્વાહિની વિમલચારુજલાપ્લુતાંગીમ ।
પ્રાતર્નમામિ જગતાં જનનીમશેષ
લોકધિનાથ ગૃહિણીમમૃતાબ્ધિપુત્રીમ ॥ ૧૯ ॥
કમલે કમલાક્ષ વલ્લભે ત્વં
કરુણાપૂર તરંગિતૈરપાંગૈઃ ।
અવલોકય મામકિંચનાનાં
પ્રથમં પાત્રમકૃતિમં દયાયાઃ ॥ ૨૦ ॥
દેવિ પ્રસીદ જગદીશ્વરિ લોકમાતઃ
કળ્યાણગાત્રિ કમલેક્ષણ જીવનાથે ।
દારિદ્ર્યભીતિહૃદયં શરણાગતં માં
આલોકય પ્રતિદિનં સદયૈરપાંગૈઃ ॥ ૨૧ ॥
સ્તુવંતિ યે સ્તુતિભિરમીભિરન્વહં
ત્રયીમયીં ત્રિભુવનમાતરં રમામ ।
ગુણાધિકા ગુરુતુર ભાગ્ય ભાગિનઃ
ભવંતિ તે ભુવિ બુધ ભાવિતાશયાઃ ॥ ૨૨ ॥
