શ્રી ગણેશ ચાલીસા ભગવાન ગણેશને સમર્પિત એક ભક્તિપૂર્ણ સ્તુતિ છે. ગણેશ, જેમને વિઘ્નહર્તા અને આરંભો તેમજ બુદ્ધિના દેવતા તરીકે પૂજા કરવામાં આવે છે, આ ભજનના કેન્દ્રમાં છે. “ચાલીસા” શબ્દનો અર્થ ગુજરાતી/હિન્દીમાં ચાલીસ થાય છે, જે દર્શાવે છે કે આ પ્રાર્થના ચાલીસ શ્લોકોમાં બનેલી છે.
ભક્તો ગણેશ ચાલીસાનું પાઠ કરીને ભગવાન ગણેશની કૃપા પ્રાપ્ત કરે છે, સફળતા અને સમૃદ્ધિ મેળવે છે, અને જીવનની તમામ અડચણો દૂર થાય છે. આ સ્તુતિમાં ગણેશના કાર્યોનું વર્ણન છે, તેમની મહિમાનો ગાન છે અને તેમના દિવ્ય આશીર્વાદની યાચના છે. આ ચાલીસા ખાસ કરીને નવા કાર્યો, મહત્વપૂર્ણ પ્રવૃત્તિઓ અથવા ગણેશ ચતુર્થી જેવા તહેવારો દરમિયાન પાઠવામાં આવે છે।
લિરિક્સ – શ્રી ગણેશ ચાલીસા
॥ દોહા॥
જય ગણપતિ સદગુણસદન, કવિવર બદન કૃપાલ ।
વિઘ્ન હરણ મંગલ કરણ, જય જય ગિરિજાલાલ ॥
॥ ચાલીસા॥
જય જય જય ગણપતિ ગણરાજૂ ।
મંગલ ભરણ કરણ શુભ કાજૂ ॥ ૧ ॥
જય ગજબદન સદન સુખદાતા।
વિશ્વ વિનાયક બુદ્ઘિ વિધાતા ॥ ૨ ॥
વક્ર તુણ્ડ શુચિ શુણ્ડ સુહાવન ।
તિલક ત્રિપુણ્ડ ભાલ મન ભાવન ॥ ૩ ॥
રાજત મણિ મુક્તન ઉર માલા ।
સ્વર્ણ મુકુટ શિર નયન વિશાલા ॥ ૪ ॥
પુસ્તક પાણિ કુઠાર ત્રિશૂલં ।
મોદક ભોગ સુગન્ધિત ફૂલં॥ ૫ ॥
સુન્દર પીતામ્બર તન સાજિત ।
ચરણ પાદુકા મુનિ મન રાજિત ॥ ૬ ॥
ધનિ શિવસુવન ષડાનન ભ્રાતા ।
ગૌરી લલન વિશ્વ-વિખ્યાતા ॥ ૭ ॥
ઋદ્ઘિ-સિદ્ઘિ તવ ચંવર સુધારે ।
મૂષક વાહન સોહત દ્ઘારે ॥ ૮ ॥
કહૌ જન્મ શુભ-કથા તુમ્હારી ।
અતિ શુચિ પાવન મંગલકારી ॥ ૯ ॥
એક સમય ગિરિરાજ કુમારી ।
પુત્ર હેતુ તપ કીન્હો ભારી ॥ ૧૦ ॥
ભયો યજ્ઞ જબ પૂર્ણ અનૂપા ।
તબ પહુંચ્યો તુમ ધરિ દ્ઘિજ રુપા ॥ ૧૧ ॥
અતિથિ જાનિ કૈ ગૌરિ સુખારી।
બહુવિધિ સેવા કરી તુમ્હારી ॥ ૧૨ ॥
અતિ પ્રસન્ન હૈ તુમ વર દીન્હા ।
માતુ પુત્ર હિત જો તપ કીન્હા ॥ ૧૩ ॥
મિલહિ પુત્ર તુહિ, બુદ્ઘિ વિશાલા ।
બિના ગર્ભ ધારણ, યહિ કાલા ॥ ૧૪ ॥
ગણનાયક, ગુણ જ્ઞાન નિધાના ।
પૂજિત પ્રથમ, રુપ ભગવાના ॥ ૧૫ ॥
અસ કહિ અન્તર્ધાન રુપ હૈ ।
પલના પર બાલક સ્વરુપ હૈ ॥ ૧૬ ॥
બનિ શિશુ, રુદન જબહિં તુમ ઠાના ।
લખિ મુખ સુખ નહિં ગૌરિ સમાના ॥ ૧૭ ॥
સકલ મગન, સુખમંગલ ગાવહિં ।
નભ તે સુરન, સુમન વર્ષાવહિં ॥ ૧૮ ॥
શમ્ભુ, ઉમા, બહુ દાન લુટાવહિં ।
સુર મુનિજન, સુત દેખન આવહિં ॥ ૧૯ ॥
લખિ અતિ આનન્દ મંગલ સાજા ।
દેખન ભી આયે શનિ રાજા ॥ ૨૦ ॥
નિજ અવગુણ ગુનિ શનિ મન માહીં ।
બાલક, દેખન ચાહત નાહીં ॥ ૨૧ ॥
ગિરિજા કછુ મન ભેદ બઢ઼ાયો ।
ઉત્સવ મોર, ન શનિ તુહિ ભાયો ॥ ૨૨ ॥
કહન લગે શનિ, મન સકુચાઈ ।
કા કરિહૌ, શિશુ મોહિ દિખાઈ ॥ ૨૩ ॥
નહિં વિશ્વાસ, ઉમા ઉર ભયઊ ।
શનિ સોં બાલક દેખન કહાઊ॥ ૨૪ ॥
પડતહિં, શનિ દૃગ કોણ પ્રકાશા ।
બોલક સિર ઉડ઼િ ગયો અકાશા ॥ ૨૫॥
ગિરિજા ગિરીં વિકલ હૈ ધરણી ।
સો દુખ દશા ગયો નહીં વરણી ॥ ૨૬॥
હાહાકાર મચ્યો કૈલાશા ।
શનિ કીન્હો લખિ સુત કો નાશા ॥ ૨૭ ॥
તુરત ગરુડ઼ ચઢ઼િ વિષ્ણુ સિધાયો।
કાટિ ચક્ર સો ગજ શિર લાયે ॥ ૨૮॥
બાલક કે ધડ઼ ઊપર ધારયો ।
પ્રાણ, મન્ત્ર પઢ઼િ શંકર ડારયો ॥ ૨૯ ॥
નામ ગણેશ શમ્ભુ તબ કીન્હે ।
પ્રથમ પૂજ્ય બુદ્ઘિ નિધિ, વન દીન્હે ॥ ૩૦ ॥
બુદ્ઘિ પરીક્ષા જબ શિવ કીન્હા।
પૃથ્વી કર પ્રદક્ષિણા લીન્હા ॥ ૩૧ ॥
ચલે ષડાનન, ભરમિ ભુલાઈ।
રચે બૈઠ તુમ બુદ્ઘિ ઉપાઈ ॥ ૩૨ ॥
ધનિ ગણેશ કહિ શિવ હિય હરષે ।
નભ તે સુરન સુમન બહુ બરસે॥ ૩૩ ॥
ચરણ માતુ-પિતુ કે ધર લીન્હેં ।
તિનકે સાત પ્રદક્ષિણ કીન્હેં ॥ ૩૪ ॥
તુમ્હરી મહિમા બુદ્ઘિ બડ઼ાઈ ।
શેષ સહસમુખ સકે ન ગાઈ ॥ ૩૫ ॥
મૈં મતિહીન મલીન દુખારી ।
કરહું કૌન વિધિ વિનય તુમ્હારી ॥ ૩૬ ॥
ભજત રામસુન્દર પ્રભુદાસા ।
જગ પ્રયાગ, કકરા, દર્વાસા ॥ ૩૭ ॥
અબ પ્રભુ દયા દીન પર કીજૈ ।
અપની ભક્તિ શક્તિ કછુ દીજૈ ॥ ૩૮॥
॥ દોહા॥
શ્રી ગણેશ યહ ચાલીસા, પાઠ કરૈ કર ધ્યાન ।
નિત નવ મંગલ ગૃહ બસૈ, લહે જગત સન્માન ॥
સમ્વત અપન સહસ્ત્ર દશ, ઋષિ પંચમી દિનેશ ।
પૂરણ ચાલીસા ભયો, મંગલ મૂર્તિ ગણેશ ॥
