જ્યારે મેં પ્રથમ વખત શ્રીબાઈ માતાની કથા સાંભળી, ત્યારે મને લાગ્યું કે આ માત્ર એક દેવીની વાર્તા છે. પરંતુ જેમ જેમ મેં તેને સમજવાનું શરૂ કર્યું, તેમ મને સ્પષ્ટ થયું કે આ કથા માત્ર દેવીના જીવનની નહીં, પરંતુ સાચી ભક્તિ, નિષ્ઠા અને ધર્મની અમર ગાથા છે. જીવનમાં કેટલીય મુશ્કેલીઓ આવે, જો મન ઈશ્વરમાં સ્થિર હોય, તો અંધકાર આપમેળે પ્રકાશમાં બદલાઈ જાય છે. શ્રીબાઈ માતાએ પોતાના જીવનમાં આ વાત સાકાર કરી અને પ્રજાપતિ સમાજના દરેક ભક્ત માટે ભક્તિ અને ધર્મનો દીવો પ્રગટાવ્યો. તેમની આ કથા આજે પણ દરેક ભક્તના હૃદયમાં વિશ્વાસ અને આધ્યાત્મિક પ્રેરણા ભરે છે.
શ્રીબાઈ માતાના વિવિધ નામ
પ્રજાપતિ સમાજમાં શ્રીબાઈ માતાને વિવિધ પ્રદેશોમાં અલગ-અલગ નામોથી ઓળખવામાં આવે છે. ગુજરાતમાં તેમને બાઈ માતા અથવા બાયસા માતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જ્યારે રાજસ્થાન અને મધ્ય પ્રદેશમાં લોકો તેમને યાદે માતા કહે છે. મહારાષ્ટ્રમાં તેઓ બાય માતા તરીકે પ્રસિદ્ધ છે અને ઉત્તર ભારતમાં તેમને યાદે માઈ તરીકે શ્રદ્ધા સાથે પૂજવામાં આવે છે. આ સિવાય તેમને શ્રી સરિયાદેવી માતાજી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. ભલે તેમના નામ અલગ હોય, પરંતુ દરેક જગ્યાએ તેમની ભક્તિ અને શ્રદ્ધા એકસરખી છે.
શ્રીબાઈ માતા: પ્રજાપતિ સમાજના કુળદેવી
કુંભાર સમાજ, જેને પ્રજાપતિ સમાજ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, ભારતીય સંસ્કૃતિ અને સભ્યતાનો એક મહત્વપૂર્ણ સ્તંભ રહ્યો છે. “કુંભાર” શબ્દ “કુંભ” એટલે કે ઘડો બનાવનાર પરથી ઉત્પન્ન થયો છે. માટી અને ધરતી સાથે જોડાયેલો આ સમાજ માત્ર વાસણ બનાવવામાં સીમિત રહ્યો નથી, પરંતુ ધાર્મિક વિધિઓ, પરંપરાઓ અને સંસ્કૃતિનો આધાર પણ રહ્યો છે.
પ્રાચીન સમયથી પ્રજાપતિ સમાજ માટીના વાસણો, મૂર્તિઓ અને શિલ્પકલા માટે પ્રસિદ્ધ રહ્યો છે. તેમને ધરતી માતાના પુત્ર માનવામાં આવે છે, કારણ કે તેઓ માટીમાંથી જીવંત કળાનું સર્જન કરે છે. પ્રાચીન ગ્રંથોમાં પણ ઉલ્લેખ છે કે દક્ષ પ્રજાપતિ, બ્રહ્માજીના માનસ પુત્ર, આ સમાજના આદિ પૂર્વજ માનવામાં આવે છે.
આ ગૌરવશાળી સમાજની કુલદેવી છે — શ્રીબાઈ માતા, જેમને શ્રીયાદે માતા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
શ્રીબાઈ માતા માત્ર દેવી જ નથી, પરંતુ ભક્ત પ્રહલાદની આધ્યાત્મિક ગુરુ અને ભક્તિની પ્રેરણાસ્રોત પણ છે.
શ્રીબાઈ માતાજીનું પ્રાગટ્ય
આ કથા અત્યંત અદ્ભુત છે. શ્રીબાઈ માતાજીનું પ્રાગટ્ય પ્રાચીન અને અનાદિ કાળ સાથે સંકળાયેલું છે.
બ્રહ્માજીની તપસ્યા અને “શ્રી” નામનું પ્રાગટ્ય
એક સમયે ભગવાન વિષ્ણુ નારાયણે બ્રહ્માજીને તપસ્યા કરવાનો આદેશ આપ્યો. ભગવાન વિષ્ણુના આદેશ અનુસાર બ્રહ્માજીએ અનેક યુગો સુધી કઠોર તપસ્યા કરી.
એક દિવસ અચાનક તેમના મુખમાંથી ‘ઓમ શ્રી ઓમ’ નો જાપ થવા લાગ્યો. બ્રહ્માજી એટલા ગહન ધ્યાનમાં હતા કે તેમને પણ ખબર ન હતી કે આ જાપ કેવી રીતે થઈ રહ્યો છે. ત્યારે ભગવાન શિવે તેમને જાગૃત કર્યા અને પૂછ્યું, “હે બ્રહ્મદેવ, તમે કોનું જાપ કરી રહ્યા છો?”
બ્રહ્માજીએ ઉત્તર આપ્યો,“હે પ્રભુ, મને પણ ખબર નથી કે હું ‘શ્રી’ નો જાપ કરી રહ્યો છું.” ત્યારે બ્રહ્માજીની બ્રહ્મશક્તિ દ્વારા ‘શ્રી’ શબ્દ ચેતન થયો અને તેમની નાભિ કમળમાંથી ‘શ્રી’ નામની કન્યા પ્રગટ થઈ. બ્રહ્માજીએ તેને ભગવાન વિષ્ણુ નારાયણની સેવામાં અર્પણ કરી દીધી.
સનકાદિક ઋષિઓ અને જય–વિજયનો પ્રસંગ
એક વખત સનક, સનંદન, સનાતન અને સનત્કુમાર — આ ચાર સનકાદિક ઋષિઓ, જેમને દેવતાઓના પૂર્વજ માનવામાં આવે છે — તમામ લોકોથી વૈરાગ્ય ધારણ કરીને મનની શાંતિ માટે ભગવાન વિષ્ણુના દર્શન કરવા તેમના વૈકુંઠ ધામ ગયા.
વૈકુંઠના દ્વાર પર જય અને વિજય નામના દ્વારપાલ પહેરા આપી રહ્યા હતા. તેમણે ઋષિઓને અંદર જવા અટકાવ્યા.
ઋષિઓએ કહ્યું: “અરે મૂર્ખો! અમે ભગવાન વિષ્ણુના પરમ ભક્ત છીએ. અમને દર્શન કરવા દો. તમે તો ભગવાનની સેવા કરો છો, તમને સમદર્શી હોવું જોઈએ.”
પરંતુ જય અને વિજય માને નહીં. ક્રોધિત થઈ ઋષિઓએ કહ્યું:
“ભગવાનની નજીક રહીને પણ તમે અહંકારી છો. અહંકારીનું સ્થાન વૈકુંઠમાં નથી. તેથી અમે તમને શાપ આપીએ છીએ કે તમે પાપયોનીમાં જન્મ લો અને તમારા કર્મફળ ભોગવો.”
જય અને વિજય ભયભીત થઈ ઋષિઓના ચરણોમાં પડી ગયા અને ક્ષમા માગવા લાગ્યા.
ત્યારે ભગવાન વિષ્ણુ સ્વયં ઋષિઓને કહ્યું: “હે મુનીશ્વરો! આ મારા પારષદ છે. અહંકારના કારણે તેમણે તમારો અપમાન કર્યો છે. તમે તેમને શાપ આપ્યો છે — તે યોગ્ય છે. સેવકોનો અપરાધ હું પોતે સ્વીકારું છું.”
ઋષિઓનો ક્રોધ શાંત થયો અને તેમણે કહ્યું: “હે નાથ! અમે ક્રોધમાં આવીને નિર્દોષ પારષદોને શાપ આપ્યો છે. જો તમને યોગ્ય લાગે તો તેમને આ શાપમાંથી મુક્ત કરો.”
ભગવાન વિષ્ણુએ ઉત્તર આપ્યો: “હે મુનિગણ! હું સર્વશક્તિમાન હોવા છતાં બ્રાહ્મણોના વચનને અસત્ય કરી શકતો નથી. તેઓ ત્રણ જન્મ અસુર યોનીમાં લેશે, અને દરેક જન્મમાં હું પોતે તેમનો સંહાર કરીશ. ત્યારબાદ તેઓ ફરી આ ધામમાં પાછા આવશે.”
આ શાપના પરિણામે સતયુગમાં જય–વિજય હિરણ્યકશિપુ અને હિરણ્યાક્ષ બન્યા.
શ્રીબાઈ માતાજીનો જન્મ
ભગવાન વિષ્ણુએ “શ્રી” નામની કન્યાને ધરતી પર અવતાર લેવાનો આદેશ આપ્યો. તેઓ ભારતખંડના વર્તમાન પાકિસ્તાન વિસ્તારમાં આવેલા “મુહૂ” નામના નાના ગામમાં જન્મ્યા.
આ ગામમાં ત્રણ-ચાર પ્રજાપતિ પરિવારો વસતા હતા. તેમાં એક ધર્મપરાયણ અને સંસ્કારી દુદા ભગત રહેતા હતા, જેમના ઘરે સંતાન ન હતું. તેમની ધર્મનિષ્ઠ પત્ની હિરબાઈ શિવભક્ત હતી. ભગવાન વિષ્ણુના આદેશ અનુસાર શ્રીબાઈ માતાજીએ આ દંપતિના ઘરે અવતાર લીધો. જન્મ સમયે ગામના બ્રાહ્મણે તેમનું નામ “શ્રીબાઈ” રાખ્યું.
શ્રીબાઈ માતાજી બાળપણથી જ ભગવાનની ભક્તિમાં લીન રહ્યા અને પરમાત્મા વિષ્ણુની સચ્ચી ઉપાસનામાં રમી ગયા. યુવાનાવસ્થામાં તેમનો વિવાહ ઉડણ ભગત (ઉડન કેસરી) સાથે થયો, જે પોતે પણ વિષ્ણુભક્ત હતા અને રાજસ્થાનમાં રહેતા હતા.
તે સમય દરમિયાન વર્તમાન સૌરાષ્ટ્રના ગીર-તાલાળા વિસ્તારમાં એક નગરી હતી, જેને સોનલપરી નગરી કહેવામાં આવતી હતી. ત્યાં હિરણ્યકશિપુ નામનો દાનવ શાસન કરતો હતો, જે વાસ્તવમાં ભગવાન વિષ્ણુના દ્વારપાલ જયનો અવતાર હતો.
ભગવાન વિષ્ણુએ શ્રીબાઈ માતાજીને આદેશ આપ્યો કે તેઓ સોનલપરી નગરી જાય, જ્યાં હિરણ્યકશિપુનું શાસન હતું, જ્યાં રામનામના જપ પર પ્રતિબંધ હતો અને ઋષિ-મુનિઓને હેરાન કરવામાં આવતા હતા. ત્યાં ધર્મની સ્થાપના કરો અને ભક્તિનો પ્રકાશ ફેલાવો. અને કહ્યું, “જ્યારે પણ કોઈ સંકટ આવે, મને યાદ કરજો. હું હંમેશા તમારી સાથે રહીશ.”
શ્રીબાઈ માતાજીનો ચમત્કાર: બિલાડીના બચ્ચાઓની રક્ષા અને પ્રહ્લાદનું આધ્યાત્મિક માર્ગદર્શન
શ્રીબાઈ માતા અને ઉડણ ભગત સોનલપરી નગરી તરફ જતા હતા. માર્ગમાં તેમણે કાઠિયાવાડના હાલના રાજકોટ નજીક તરઘડિયા નદીના કિનારે એક ઝૂંપડી બનાવી અને ત્યાં નિવાસ કર્યો.
શ્રીબાઈ માતાજીનો નિયમ હતો કે દર સાંજે ભોજન પછી રામાયણનું વાંચન કરવું અને હરિગુણ ગાવા.
એક દિવસ મધરાત્રે આકાશ માર્ગથી ભગવાન વિષ્ણુની બે પરીઓ — રાજલદે અને સાજલદે — તથા ઇન્દ્રના ગંધર્વ રાજવીર દરરોજ ભગવાન શિવની પૂજા કરવા માટે તરઘડિયા ભૂમિ પર આવતા હતા.
ગંધર્વ રાજવીરને રાજલદે પ્રત્યે ખૂબ પ્રેમ હતો. રાજવીરે તેમને મળવા માટે પાતાળમાં ‘અમરાવતી’ નામની નગરી બનાવી હતી. ત્યાં તેઓ રોજ ભગવાન શિવના શિવલિંગની પૂજા કરવા આવતા.
જ્યારે રાજવીર, રાજલદે અને સાજલદે સાથે પૂજા કરીને પૃથ્વી પર પરત ફરતા, ત્યારે શ્રીબાઈ માતાજી બ્રહ્મમુહૂર્તમાં સેવા-પૂજા કરી રહ્યા હતા. એ સમયે તેમનો પરિચય થયો અને સૌ ખૂબ આનંદિત થયા.
શ્રીબાઈ માતાજીએ કહ્યું:
“આજે બપોરે પ્રસાદ લઈ આપણે સૌ સાથે સમય વિતાવીએ.”
ત્રણે મહેમાનો માતાજીનો સન્માન કરીને બપોરે ભોજન માટે આવ્યા.
માતાજીએ કહ્યું:
“મારો નિયમ છે કે હું દર રાત્રે રામાયણ વાંચું છું. તમે ત્રણે રોજ સાંભળવા આવજો. પરંતુ ધ્યાન રાખજો કે આપણે સોનલપરી નગરી જઈ રહ્યા છીએ, જ્યાં હિરણ્યકશિપુનું શાસન છે અને ત્યાં રામનામ પર પ્રતિબંધ છે.”
આ રીતે ચર્ચા કર્યા પછી સૌ પોતપોતાના માર્ગે ગયા.
ત્યારબાદ શ્રીબાઈ માતાજી સોનલપરી નગરી પહોંચી. ત્યાં હિરણ નદીના કિનારે નાની ઝૂંપડી બનાવી અને ત્યાં રહેવા લાગ્યા.
સોનલપરી નગરીમાં રામનામ પર પ્રતિબંધ હોવાથી, માતાજીએ જમીનની અંદર ગુપ્ત કક્ષો બનાવ્યા, જ્યાં તેઓ દરરોજ રામાયણ પાઠ કરતા.
શ્રીબાઈ માતાજીની રામાયણ કથા સાંભળવા રાજલદે બિલાડીનું રૂપ ધારણ કરીને આવતાં અને રાજવીર બિલાવ બનીને આંગણે બેસતા.
તે સમયે હિરણ્યકશિપુ બાર વર્ષના સિદ્ધિ યોગ માટે તપ કરવા ગયા હતા. સોનલપરી નગરીની ગાદી પર તેમનો પુત્ર પ્રહ્લાદ રાજ્ય સંભાળી રહ્યો હતો.
પ્રહ્લાદની માતા કયાધુ પાતાળ લોકની નાગકન્યા હતી અને સાજલદે તેની માતાની દાસી હુમલી બનીને નગરમાં રહેતી હતી.
દરરોજ રાત્રે જ્યારે શ્રીબાઈ માતાજી રામાયણ વાંચતા, ત્યારે પ્રકાશ માટે બિલાડીના માથા પર દીવો રાખીને પાઠ કરતા. રાજલદે બિલાડીના રૂપમાં રામાયણ સાંભળતી હતી. આ ક્રમ રોજનો નિયમ બની ગયો હતો.
એક વખત પ્રહ્લાદને ધર્મના માર્ગે લાવવા માટે શ્રીબાઈ માતાજી અને રાજલદેએ દાસી હુમલીને કહ્યું કે તે પ્રહ્લાદને આ વાત પહોંચાડે.
તે સમયે પ્રહ્લાદ પોતાના રાજમહેલમાં ઊંઘતો હતો. દાસી હુમલીએ તેને જગાવીને કહ્યું—
“હે પ્રહ્લાદ રાજન! આપણા રાજ્યમાં રામનામ પર પ્રતિબંધ છે, છતાં સોનલપરી નગરીમાં હિરણ નદીના કિનારે પ્રજાપતિ શ્રીબાઈ માતા દરરોજ રાત્રે રામાયણ વાંચે છે અને હરિગુણ ગાય છે.”
આ સાંભળીને પ્રહ્લાદ ચકિત થઈ ગયો. એ જ રાત્રે તે પોતાના સૈનિકો સાથે શ્રીબાઈ માતાજીની ઝૂંપડી પાછળ છુપાઈને ઊભો રહ્યો, જેથી તેઓ રામાયણ વાંચે તો તેમને પકડીને દંડ આપી શકે.
એ સમયે આકાશ માર્ગથી રાજવીર અને રાજલદે ત્યાં આવ્યા અને આવતા જ મિંદડી અને મિંદડોનું રૂપ ધારણ કર્યું. રાજવીર આંગણે બેઠો અને રાજલદે ભૂગર્ભ કક્ષમાં રામાયણ સાંભળવા ગઈ.
શ્રીબાઈ માતાજી બિલાડીના માથા પર દીવો રાખીને રામાયણ વાંચવા લાગ્યા. થોડા સમયમાં દીવો પડી ગયો અને બિલાડી રડવા લાગી.
થોડા સમય બાદ તે બિલાડી પોતાના બચ્ચાઓને અહીં-ત્યાં શોધતી કરુણ અવાજમાં રડવા લાગી. તેની વ્યથા જોઈને શ્રીબાઈ (શ્રીયાદે) માતાનું હૃદય દ્રવિત થઈ ગયું.
તેમણે પોતાના પતિ શ્રી ઉડનકેશરીજીને વિનંતી કરતાં પૂછ્યું—
“તે કાચો મટકો ક્યાં છે, જેમાં આ બિલાડીએ પોતાના બચ્ચાં આપ્યા હતા?”
ત્યારે ઉડનભગતે કહ્યું—
“એ મટકો તો ભૂલથી ભઠ્ઠીમાં પકાવવા માટે મૂકી દીધો છે અને તેમાં આગ પણ પ્રગટાવી દીધી છે. હવે તો અડધાથી વધુ વાસણો પકાઈ ગયા છે.”
આ સાંભળીને શ્રીબાઈ માતાજીએ બિલાડીને ગોદમાં લઈને પ્રેમથી સમજાવ્યું—
“હે બિલાડી! ચિંતા ન કર. મારા રામ, શ્રીહરિ વિષ્ણુ નારાયણ તારા બચ્ચાંની રક્ષા કરશે.”
શ્રીબાઈ માતાજીના આ શબ્દો પ્રહ્લાદના કાને પડ્યા. તે તરત આગળ આવીને બોલ્યો—
“હે માતા! મને કહો, રામ કોણ છે? નહીં તો તમને રાજ્યમાં દંડ મળશે.”
શ્રીબાઈ માતાજી બોલ્યા—
“પ્રહ્લાદ! મારો રામ તો કણ-કણમાં વસે છે. જો જોવું હોય તો કાલે સવારે આવજે.”
પ્રહ્લાદે ઝૂંપડીની આસપાસ પહેરો ગોઠવી દીધો.
રાત્રે શ્રીબાઈ માતાજી, ઉડનભગત, રાજવીર અને રાજલદેએ મળીને પરમાત્મા વિષ્ણુ નારાયણની આરાધના કરી.
સવાર થતાં પ્રહ્લાદ આંગણે આવ્યો અને બોલ્યો—
“મને તમારો રામ બતાવો, નહીં તો તમને સૂળીની સજા મળશે.”
શ્રીબાઈ માતાજીએ શ્રીહરિ વિષ્ણુનું સ્મરણ કરીને ભઠ્ઠી ખોલી. એક-એક વાસણ બહાર કાઢતાં, જ્યારે તે મટકાની વારો આવી જેમાં બિલાડીના બચ્ચાં હતા, ત્યારે રાજકુમારે જોયું કે તે મટકો સંપૂર્ણ કાચો હતો.
એ જ ક્ષણે તે મટકામાંથી બિલાડીના બચ્ચાં આનંદથી જીવિત બહાર આવી ગયા.
આ અદ્ભુત ચમત્કાર જોઈને પ્રહ્લાદ શ્રીબાઈ માતાજીના ચરણોમાં પડી ગયો અને તેમને પોતાનો ગુરુ માન્યો. તેમણે પ્રહ્લાદને મહાધર્મનો અધિકારી બનાવ્યો.
ત્યારે પરમાત્મા વિષ્ણુ નારાયણ શ્રીબાઈ માતાજી પર પ્રસન્ન થયા અને વરદાન આપ્યું—
“ધન્ય છે તારી ભક્તિ. હવે દરેક દેવી-દેવતાના નામ આગળ ‘શ્રી’ શબ્દ જોડાશે.”
આ રીતે શ્રીબાઈ માતાજીનું મહાન પ્રાગટ્ય થયું.
પ્રજાપતિ સમાજની આરાધ્ય દેવી: શ્રીબાઈ માતાજી જયંતિ
પ્રજાપતિ સમાજ પોતાની આરાધ્ય દેવી, જીવદયા ની સાવતંત્ર પ્રતીમૂર્તિ પૂજ્ય શ્રી શ્રીયાદે માતાજીની જયંતિ હર્ષોલ્લાસ અને શ્રદ્ધા સાથે ઉજવે છે. માતાજીના પ્રાગટ્ય અને દૈવી કૃપાની સ્મૃતિમાં આ પર્વ દર વર્ષે મઘ મહિનાની શુક્લ દ્વિતીયા રોજ વિશેષ ભક્તિ અને ઉત્સાહ સાથે મનાવવામાં આવે છે.
સમાજના વિવિધ વિસ્તારોમાં જયંતી ઉજવવાની પરંપરા થોડી અલગ-અલગ જોવા મળે છે. રાજસ્થાન અને ગુજરાતમાં તેને મઘ સુદી દ્વીજના રોજ ઉત્સવ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે, જ્યારે મધ્યપ્રદેશના કેટલાક વિસ્તારોમાં આ પર્વ હોળિકા દહનના સાત દિવસ પછી શીતળા સપ્તમીના દિવસે માતાજીની સ્મરણદિવસ તરીકે આયોજિત કરવામાં આવે છે.
શીતળા સપ્તમીના દિવસે ભક્તો માતાજીની સ્મૃતિમાં પૂજા-અર્ચના કરે છે, તેમના આદર્શોનું અનુસરણ કરે છે અને તેમના જીવનના શિખામણ પ્રસંગોને યાદ કરે છે. કેટલાક સમુદાયોમાં તેને જયંતી તરીકે પણ ઉજવવામાં આવે છે, જેના કારણે આ પર્વ માત્ર ઉત્સવ નહીં, પણ ભક્તિ અને શ્રદ્ધાનું જીવંત પ્રતીક બની જાય છે.
તાલાલા શ્રીબાઈ માતાજી ધામ: ભવ્ય પંચધાતુ ઘંટ અને મંદિર નિર્માણ
તાલાલા ગીરમાં તાજેતરમાં તૈયાર થયેલા શ્રીબાઈ માતાજીના નવીન મંદિર (શ્રીબાઈ ધામ)નું ભવ્ય ત્રિદિવસીય પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા મહોત્સવ ૨૦ થી ૨૨ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪ દરમિયાન આયોજિત કરવામાં આવ્યું. આ દિવ્ય મંદિરમાં માતાજીને સ્થાપિત કરવાની પરંપરાનું આરંભ ૨૦ ફેબ્રુઆરીના રોજ શોભાયાત્રા અને ૨૨ ફેબ્રુઆરીના રોજ મહાસંમેલન દ્વારા કરવામાં આવ્યો.
તાલાલા ધામમાં આ પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા ૨૨ ફેબ્રુઆરીએ યોજાઈ, જે અયોધ્યાના રામ મંદિરમાં રામલલ્લાની સ્થાપના પછી એક મહિના પછીનો વિશેષ અવસર છે. આ દિવસે ધામમાં ભક્તો અને સ્થાનિક સમાજ માટે ઉત્સવનું વાતાવરણ રહ્યું.
ધામમાં આ અવસર માટે ૪૦૦૦ કિલોગ્રામ વજન ધરાવતો ભવ્ય પંચધાતુ ઘંટ સ્થાપિત કરવામાં આવ્યો, જે રાજકોટમાં તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો. આ ઘંટની લંબાઈ અને પહોળાઈ લગભગ ૭ થી ૮ ફૂટ છે અને તેને બનાવવામાં કોઈપણ પ્રકારનું સિમેન્ટ અથવા લોખંડ ઉપયોગમાં લેવામાં આવ્યું નથી. તેની કારીગરી સચ્ચાં મંદિર નિર્માણની પરંપરાનું પ્રતિબિંબ દર્શાવે છે અને તેને વર્લ્ડ ગોલ્ડન બુક ઓફ રેકોર્ડ્સમાં સ્થાન મળ્યું છે.
આ ભવ્ય ઘંટ અને ધામનું મુખ્ય ઉદઘાટન ડિજિટલ માધ્યમથી કરવામાં આવ્યું. ધામના વિકાસ માટે લગભગ ૧૬ કરોડ રૂપિયાનું રોકાણ કરવામાં આવ્યું છે. આ રોકાણમાં પ્રદર્શન હોલ, શ્રીબાઈ કુંડ, ભજનાલય, ગૌશાળા અને ધર્મશાળા જેવી સુવિધાઓનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું છે.
તાલાલા ધામ માત્ર ધાર્મિક સ્થળ નથી, પરંતુ અમારી સાંસ્કૃતિક વારસા અને આધ્યાત્મિક ગૌરવને સંરક્ષિત કરવાનો પ્રતીક પણ છે. આ ધામ અને પંચધાતુ ઘંટ દ્વારા ગુજરાત ધાર્મિક પ્રવાસન અને આધ્યાત્મિક પ્રવૃત્તિઓના ક્ષેત્રમાં પણ નવી ઊંચાઈ હાંસલ કરી રહ્યો છે.
